Langdurig computergebruik, repeterend werk of een eenzijdige houding zijn inmiddels vaste onderdelen van het dagelijks leven. Niet verrassend ervaart een groot deel van de werkende bevolking klachten aan armen, schouders of nek. Jaarlijks krijgen naar schatting miljoenen mensen te maken met klachten die worden aangeduid als RSI. De ernst kan sterk variëren: van lichte, tijdelijke klachten tot langdurige pijn en krachtverlies die het functioneren aanzienlijk beperken.

Wie last krijgt van RSI-klachten wil vooral één ding: zo snel mogelijk herstellen en verdere schade voorkomen. In deze blog leggen we uit wat RSI precies inhoudt, waarom deze term steeds minder wordt gebruikt in de medische wereld en hoe klachten ontstaan. Daarnaast gaan we in op de rol van rust, houding en beweging, en leggen we uit hoe een brace kan bijdragen aan het herstel en het verminderen van klachten. Tot slot geven we praktische handvatten om de juiste brace te kiezen en RSI-klachten in de toekomst te voorkomen.

RSI in het kort

RSI is een afkorting van Repetitive Strain Injury, wat letterlijk vertaald kan worden als herhaaldelijke overbelasting. Het gaat om klachten die ontstaan door het vaak en langdurig uitvoeren van dezelfde bewegingen, meestal in combinatie met een ongunstige houding en onvoldoende herstelmomenten. Bekende voorbeelden zijn werken met toetsenbord en muis, maar ook productiewerk, montagewerk of langdurig gebruik van handgereedschap kan leiden tot RSI-klachten.

De klachten komen vooral voor in de handen, polsen, onderarmen, ellebogen, schouders en nek. Vaak is er sprake van pijn, stijfheid, tintelingen, krachtverlies of een vermoeid gevoel.

Waarom de term RSI steeds minder wordt gebruikt

Binnen de medische wereld is er kritiek op de term RSI. Het woord “injury” suggereert namelijk dat er altijd sprake is van weefselschade, terwijl dat lang niet altijd het geval is. In veel situaties is er geen aantoonbaar letsel, maar functioneren spieren, pezen of zenuwen tijdelijk minder goed door overbelasting.

Daarnaast wordt RSI vaak gebruikt als verzamelnaam voor klachten die niet altijd ontstaan door herhaaldelijke bewegingen. Ook langdurig in een statische of verkeerde houding werken kan klachten veroorzaken, zelfs wanneer beweging juist ontbreekt.

Om die reden spreken zorgprofessionals steeds vaker over werkgerelateerde klachten aan het bewegingsapparaat. In Nederland wordt daarbij ook de term KANS gebruikt.

Wat is KANS?

KANS staat voor Klachten aan Armen, Nek en/of Schouders. Deze term werd geïntroduceerd om een bredere en nauwkeurigere beschrijving te geven van klachten die ontstaan tijdens of door werk. Internationaal wordt hiervoor het CANS-model gebruikt (Complaints of the Arm, Neck or Shoulder).

Hoewel KANS medisch gezien de voorkeur heeft, blijft RSI voor veel mensen herkenbaarder. Daarom gebruiken wij in deze blog de term RSI, met de kanttekening dat het gaat om een breed spectrum aan werk gerelateerde klachten.

Welke klachten vallen onder RSI?

RSI is een verzamelbegrip en omvat zowel specifieke als aspecifieke klachten. Bij specifieke klachten is er een duidelijke diagnose te stellen, terwijl aspecifieke klachten bestaan uit pijn en functieverlies zonder duidelijke medische afwijking.

Voorbeelden van specifieke RSI-gerelateerde aandoeningen zijn onder andere:

• Tenniselleboog (epicondylitis lateralis)
• Golfelleboog (epicondylitis medialis)
• Carpaal tunnel syndroom
• Trigger finger
• Frozen shoulder

Aspecifieke RSI-klachten uiten zich vaak als zeurende pijn, vermoeidheid, stijfheid of een zwaar gevoel, zonder dat er een duidelijke oorzaak wordt gevonden bij aanvullend onderzoek.

Herstellen van RSI-klachten

Herstel begint bij inzicht in de oorzaak. RSI ontstaat vrijwel altijd door een combinatie van overbelasting, herhaling, onvoldoende herstel en een ongunstige houding. Daarom is het belangrijk om zowel de belasting te verminderen als het lichaam de kans te geven om te herstellen.

Rust geven zonder volledig stil te vallen

Bij overbelasting is rust essentieel, maar volledige immobiliteit is meestal niet nodig en soms zelfs onwenselijk. Het gaat om het verminderen of tijdelijk stoppen van de bewegingen die de klachten veroorzaken, zodat het aangedane gewricht kan herstellen. In ernstigere gevallen kan het nodig zijn om bepaalde activiteiten tijdelijk volledig te vermijden, in overleg met een arts of fysiotherapeut.

Regelmatig pauzeren

Bij milde klachten kan het nemen van extra pauzes al een groot verschil maken. Regelmatig korte onderbrekingen verminderen de continue belasting van spieren en pezen en helpen verergering van klachten te voorkomen.

Werken in een natuurlijke houding

Het menselijk lichaam functioneert het beste in een neutrale houding. Dat betekent dat gewrichten zo min mogelijk worden gedraaid of geforceerd. Een veelvoorkomend voorbeeld is het gebruik van een standaard computermuis, waarbij de pols en onderarm in een gedraaide positie staan. Ergonomische hulpmiddelen, zoals een verticale muis of aangepast toetsenbord, helpen om deze houding te verbeteren en klachten te verminderen.

De rol van een brace bij RSI-klachten

Een brace kan een waardevolle ondersteuning zijn bij het herstel van RSI-klachten. Het is een laagdrempelig hulpmiddel dat kan helpen om pijn te verminderen, overbelasting te voorkomen en een betere houding aan te nemen.

Beperken van pijnlijke bewegingen

Bij klachten aan de pols, zoals bij het carpaal tunnel syndroom of peesoverbelasting, wordt vaak gekozen voor een polsbrace. Deze braces beperken bewegingen die pijn veroorzaken en zorgen ervoor dat het gewricht meer rust krijgt. Afhankelijk van de klacht kan gekozen worden voor een:

• Rigide brace: immobiliseert het gewricht grotendeels
• Semi-rigide brace: beperkt specifieke bewegingen
• Elastische brace: biedt lichte ondersteuning en compressie

Op ProBrace.nl zijn diverse pols- en handbraces beschikbaar die geschikt zijn voor RSI-gerelateerde klachten, zowel voor dagelijks gebruik als voor werk achter de computer.

Ondersteunen en corrigeren van de houding

Bij klachten aan schouders, nek of bovenrug speelt houding vaak een grote rol. Houdingsbraces en schouderbraces kunnen helpen om het lichaam in een betere positie te brengen. Sommige braces corrigeren actief, terwijl andere werken als houdingsherinnering en het lichaam stimuleren om zelf een betere houding aan te nemen.

Dit kan niet alleen pijn verminderen, maar ook bijdragen aan bewustwording van verkeerde houdingspatronen.

RSI-klachten voorkomen

Wie eenmaal RSI-klachten heeft gehad, loopt een verhoogd risico op terugkeer wanneer de oorzaak niet wordt aangepakt. Preventie is daarom minstens zo belangrijk als behandeling.

Werkzaamheden afwisselen

Door taken af te wisselen en regelmatig van houding te veranderen, wordt eenzijdige belasting verminderd. Zelfs korte momenten van bewegen, zoals even lopen of stretchen, kunnen al bijdragen aan het voorkomen van klachten.

Een ergonomische werkomgeving

Een goed ingerichte werkplek ondersteunt een natuurlijke houding. Denk hierbij aan:

• Een ergonomische bureaustoel
• Een zit-sta bureau
• Een ergonomische muis en toetsenbord

In combinatie met bewuste werkpauzes en eventueel een brace kan dit helpen om RSI-klachten structureel te verminderen.